Twee meter vrije val, en dan binnen een paar minuten overeind krabbelen. Een giraf begint zijn leven op een manier waar de meeste dieren liever voor zouden passen. De moeder bevalt staand, dus het kalf ploft eerst op de grond en staat daarna vaak al binnen vijf minuten op eigen poten. Dat past perfect bij dit dier: alles aan een giraf oogt een tikje onhandig, tot je beter kijkt. Dan blijkt bijna elk detail slim bedacht.
Zes meter hoog, maar nog steeds maar zeven nekwervels
Wie zich afvraagt: hoe hoog wordt een giraf? Het antwoord is indrukwekkend. Mannetjes halen meestal 4,6 tot 6 meter. Vrouwtjes blijven vaak tussen 4 en 5,2 meter. Daarmee is de giraf met afstand het hoogste landdier ter wereld.
Die hoogte zit natuurlijk vooral in de nek. Die kan 2 tot 2,5 meter lang worden. Toch heeft een giraf niet ineens een stapel extra nekwervels gekregen. Net als mensen heeft dit dier er gewoon zeven. Alleen zijn ze flink uitgerekt. Eén wervel kan ongeveer 28 centimeter lang zijn.
Dat maakt die beroemde hals nog gekker. Het is dus geen totaal ander bouwplan, maar een bekende basis op reuzenformaat.
Ook de rest van het lijf doet mee. Mannetjes wegen grofweg 500 tot 1.930 kilo. Vrouwtjes zitten meestal tussen 400 en 1.180 kilo. En zelfs de kop vertelt iets over leeftijd en sekse. Bij oudere mannetjes wordt de schedel zwaarder door calciumopslag. Zo’n schedel kan tot 13 kilo wegen. Bij een vrouwtje ligt dat rond 4,5 kilo.
Boven op die kop staan de ossiconen, de kleine hoorntjes die een giraf meteen herkenbaar maken. Ze lijken misschien sierlijk, maar horen gewoon bij de bouw van het dier. Bij vrouwtjes zijn ze meestal kleiner en dunner.
Die donkere tong is geen gek detail, maar handig gereedschap
Veel dieren hebben één opvallend kenmerk. De giraf stapelt ze liever op. Neem de tong. Die is donkerblauw, paars of bijna zwart en kan 40 tot 50 centimeter lang worden.
Dat is geen curiositeit voor een quiz, maar een handig stuk gereedschap. Met die lange, stevige tong trekt een giraf bladeren tussen scherpe acaciadoorns vandaan. De tong is ruw en goed bestand tegen dat stekelige werk. Er wordt ook gedacht dat de donkere kleur helpt tegen zonnebrand, wat logisch klinkt als je de hele dag met je tong tussen zonnige takken werkt.
Ook de staart is langer dan veel mensen denken: 76 tot 110 centimeter. Handig tegen insecten, en meteen een detail dat laat zien hoe groot dit dier in alles is.
En dan de vacht. Op afstand zie je “een giraf met vlekken”. Van dichterbij zie je dat geen twee patronen gelijk zijn. Elke giraf heeft zijn eigen tekening, bijna als een vingerafdruk. De donkere vlekken kunnen oranje, kastanjebruin, bruin of bijna zwart zijn, met lichtere stukken ertussen. Dat patroon is niet alleen mooi. Het helpt ook bij camouflage en speelt een rol bij het afvoeren van warmte.
Een hart van 11 kilo voor een nek van twee meter
Een giraf kan niet leven met een doorsnee bloedsomloop. Daarvoor is de afstand tussen hart en hersenen simpelweg te groot. Het bloed moet ongeveer twee meter omhoog.
Dus heeft de soort een hart dat daarbij past. Dat kan tot 11 kilo wegen en ongeveer 60 centimeter lang zijn. Zonder zo’n krachtige pomp zou al die hoogte vooral lastig zijn.
Dat is misschien wel het leukste aan een giraf: hoe langer je kijkt, hoe minder “toevallig” het dier lijkt. Die nek is niet alleen spectaculair voor foto’s. Het hele lichaam is erop aangepast.
Eten op hoogte, met soms een vreemd uitstapje
Op de savanne leeft een giraf vooral van bladeren, scheuten, knoppen, bloemen en vruchten van bomen en struiken. Acacia is een bekende favoriet, maar ook mimosa, Commiphora, Terminalia en wilde abrikoos staan op het menu.
Een volwassen dier eet ongeveer 60 tot 65 kilo voedsel per dag. Dat klinkt absurd veel, tot je bedenkt dat je naar een dier van meerdere meters hoog kijkt. Dan voelt het ineens een stuk logischer.
Handig is ook dat giraffen veel vocht uit hun voedsel halen. In droge gebieden scheelt dat flink. Ze hoeven daardoor niet steeds naar waterbronnen terug.
Toch zit er een vreemd randje aan het eetgedrag van deze planteneter. Soms likken giraffen aan botten of aan gedroogde resten op karkassen. Dat gedrag heet osteofagie. Het is zo’n weetje dat je beeld van het dier meteen een beetje verschuift. De giraf blijft een bladereter, maar wel eentje die op de savanne soms verrassende oplossingen kiest.
Geen strakke kudde, wel druk sociaal verkeer
Wie een groep giraffen ziet, denkt al snel aan een vaste kudde met duidelijke regels. In werkelijkheid is het losser georganiseerd. Giraffen zijn sociaal, maar niet op de manier van dieren die altijd in dezelfde hechte groep blijven.
Vaak zie je groepen van 6 tot 12 dieren. Soms zijn het er 20 tot 30, en af en toe nog meer. De samenstelling wisselt geregeld. Dat maakt een groep giraffen bijna iets tijdelijks: dieren komen samen, trekken weer verder en vormen later opnieuw andere combinaties.
Mannetjes leven geregeld in vrijgezellengroepen. Vrouwtjes hebben geen strak afgebakend woongebied en hun leefgebieden overlappen vaak.
Dat losse sociale leven betekent niet dat alles vrijblijvend is. Volwassen mannetjes zijn meestal minder tolerant tegenover andere volwassen mannetjes in hun vaste gebied. Juist dat contrast maakt de soort interessant: ontspannen in de groep, maar niet altijd toegeeflijk.
Slapen doen ze kort, sprinten kunnen ze hard
Een giraf ziet eruit alsof hij uren nodig heeft om te gaan liggen, in slaap te vallen en weer op te staan. Misschien is dat precies waarom hij het liever beperkt houdt. Giraffen slapen meestal maar 1,5 tot 5 uur per dag.
Dat gebeurt vaak in korte dutjes van 5 tot 30 minuten, meestal ’s nachts. Regelmatig blijven ze daarbij gewoon staan. Op een plek waar roofdieren rondlopen, is snel weg kunnen komen nu eenmaal handig.
En snel is hier echt snel. In een korte sprint kan een giraf 55 tot 56 kilometer per uur halen. Dat verwacht je niet direct van zo’n hoog dier met lange, dunne poten. Toch verandert die rustige eter in noodgevallen in een verrassend snelle sprinter.
Als verdediging gebruiken giraffen ook hun poten. Een trap van een volwassen dier is krachtig genoeg om een aanvaller op afstand te houden. Leeuwen zijn hun belangrijkste natuurlijke vijand, maar ook hyena’s, luipaarden, wilde honden en krokodillen kunnen gevaarlijk zijn, vooral voor jonge dieren.
Een girafjong groeit in een tempo dat bijna oneerlijk voelt
De geboorte van een girafjong is al spectaculair, maar daarna gaat het tempo gewoon door. De draagtijd duurt 14 tot 15 maanden en meestal wordt er één jong geboren.
Dat jong is bij de geboorte al ongeveer 1,8 tot 1,9 meter hoog en weegt rond 50 tot 68 kilo. Binnen een uur kan het vaak lopen. De volgende dag lukt rennen soms al. Dat moet ook wel, want op de savanne is lang hulpeloos blijven geen goed idee.
In het eerste jaar groeit een jong ongeveer 1,2 meter. Dat is een groeispurt waar weinig zoogdieren aan tippen.
Vrouwtjes zijn meestal geslachtsrijp rond 3 tot 4 jaar. Mannetjes volgen vaak rond 4 tot 5 jaar. Rond een jaar of 4 zijn giraffen bijna volgroeid, al kunnen ze nog doorgroeien tot 5 tot 7 jaar.
Wie zich afvraagt hoe oud een giraf wordt: in het wild ligt dat vaak rond 20 tot 25 jaar. Sommige dieren worden ouder dan 30 jaar.
De savanne zou er zonder giraffen anders uitzien
Een giraf is niet alleen een opvallende verschijning in de verte. Dit dier beïnvloedt zijn omgeving ook echt. Door bladeren en scheuten weg te eten, snoeit de soort bomen en struiken als het ware bij. Dat heeft effect op de plantengroei en op hoe het landschap zich ontwikkelt.
Daarnaast verspreiden giraffen zaden. Zo helpen ze mee aan de opbouw van het ecosysteem waarin ze leven.
Tegelijk staat de soort onder druk. De giraf heeft de beschermingsstatus kwetsbaar. Verlies van leefgebied speelt een grote rol, net als stroperij, ontbossing, onrust in leefgebieden en de uitbreiding van wegen en landbouwgrond. Een dier dat zo groot is, lijkt onaantastbaar. In werkelijkheid is het afhankelijk van veel ruimte en rust.
Ook in de menselijke verbeelding loopt de giraf al lang mee. In Afrikaanse kunst duikt het dier al eeuwen op, onder meer bij de Egyptenaren en in de Meroë-Nubische cultuur. Alleen al het idee dat mensen vroeger giraffen hielden, blijft hangen. Een dier van bijna zes meter hoog laat zich nu eenmaal niet makkelijk over het hoofd zien.
FAQ over de giraf
Hoe hoog wordt een giraf?
Mannetjes worden meestal 4,6 tot 6 meter hoog. Vrouwtjes bereiken vaak 4 tot 5,2 meter.
Wat eet een giraf?
Een giraf eet vooral bladeren, scheuten, knoppen, bloemen en vruchten van bomen en struiken. Acacia is een bekende voedselbron.
Waar leeft de giraf?
De soort leeft op savannes, open graslanden en open bosgebieden in Afrika, vooral ten zuiden van de Sahara.
Hoeveel nekwervels heeft een giraf?
Net als mensen heeft een giraf zeven nekwervels. Ze zijn alleen veel langer.
Hoe oud wordt een giraf?
In het wild worden giraffen vaak 20 tot 25 jaar oud. Sommige dieren halen meer dan 30 jaar.
Kan een giraf zwemmen?
Giraffen staan niet bekend als goede zwemmers en worden doorgaans niet zwemmend gezien.
